Archive for the ‘Het boek’ Category

Huisregels kunnen ook leuk zijn

zaterdag, maart 10th, 2018

Cootje Koomen heeft Castricummers enthousiast gemaakt voor mahjong.

Merkwaardigerwijs is mahjong zeer rijk aan huisregels, die door de spelers fanatiek beleden en verdedigd worden. Als je ruzie wilt hebben, moet je eens proberen die regels af te doen als onzin en als gevaarlijke afwijkingen van de ware leer. Doe het niet, want die huisregels zijn vaak heel leuk, maken het spel persoonlijker en voegen nog meer magie en mysterie toe aan het Spel van de Duizend Wonderen.

In Het Nieuw Mahjong Boek komen die huisregels slechts zijdelings ter sprake. Ik heb gekozen voor de Nederlandse Toernooi Spelregels, die zijn opgesteld door mahjongspelers en clubs uit het hele land omdat we graag eens met z’n allen mahjong wilden spelen zonder ruzie te krijgen over de spelregels. Dat was geen makkelijke klus, want er waren heel wat van de heilige huisregels te slechten. Maar het was nodig. Je kunt alleen met elkaar mahjong spelen als je het vooraf eens bent over de spelregels en er later niet aan gaat tornen.

‘Maar zo spelen wij het helemaal niet’, klagen cursisten op mijn lessen vaak. ‘Blijf vooral spelen zoals je zelf wilt’, antwoord ik dan, ‘maar dit zijn de landelijke regels, waarmee je buitenshuis altijd terecht komt.’ Meestal draaien die cursisten op den duur wel bij en zien ze in dat die landelijke regels een goede en spannende balans aan het spel brengen. ‘Thuis mag je doen wat je wilt’, zeg ik dan mild.

Eigen huisregels met veel variaties.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De regionale televisiezender NHTV meldde in december 2017: Castricummers in de ban van mahjong: Een spel voor intelligente mensen:

CASTRICUM – Bijna elke volwassen Chinees speelt het, in Nederland is er slechts een handjevol mensen dat zich bezighoudt met mahjong. Maar in Castricum is het Aziatische gezelschapsspel springlevend. Dat is vooral te danken aan Cootje Koomen (“bijna 80”). Zij is de drijvende kracht achter een Castricumse mahjong-groep waarvan de leden wekelijks bij elkaar komen. Toen zij op haar zestiende een vriendje kreeg die haar het spel leerde, was ze meteen verkocht. Ze vertelt voor de camera van NH Nieuws: “Ik ben toen een keer om half vier ’s nachts thuisgekomen. Mijn moeder zei: ‘Kind, waar bleef je zo lang? Het is toch al erg laat’. Ik zei: ‘We hebben het mahjongspel eindelijk afgespeeld. Daarom was ik zo laat thuis, haha. Henk Saelman (65) is één van haar vaste medespelers. Volgens hem is er niet één bepaald type dat mahjong speelt. “Het zijn allerlei mensen.” Koomen: “Nou, toch wel intelligente mensen hoor. Ik had er vorig jaar een die constant fouten maakte, maar niet tegen kritiek kon. Die is inmiddels verdwenen.”

Naar aanleiding van die media-aandacht vroeg ik Cootje Koomen welke variant ze speelden. Zij moest hartelijk lachen en schreef: ‘Wij hebben onze eigen Castricumse huiskamers variant!’

Dit zijn ze:
We spelen met seizoenen, voor dat kleine beetje extra geluk,

  1. maar tijdens het spel je eigen seizoen opeisen vind ik te veel geluk.
  2. Als je mahjong maakt moet dat met tenminste twee verdubbelingen
  3. Wanneer iemand mahjong maakt, wordt de score uitgerekend. Daarna kijken de andere spelers naar elkaars punten of het meer is dan 100 punten. Zo niet, jammer dan.

Op de eerste van het seizoen is iedere mahjong toegestaan, ongeacht het aantal verdubbelingen.
De tweede keer spelen we verplicht schoon spel = 1 x verdubbelen.
De derde keer mogen alleen maar pungen en zijn chows verboden = 1 x  verdubbelen.
De vierde keer zijn uitsluitend chows toegestaan = 1 x verdubbelen. En dat is heel geestig, want dan moeten alle draken en winden weggegooid worden.

Ik weet niet of het juist is, maar als iemand bij ons 0 punten heeft, dan krijgt hij als bonus 20 punten plus de 20 punten voor mahjong = 40 punten.
Daarbij is iets heel bijzonders gebeurd, want er kwamen nog wat verdubbelingen bij:
1 x verdubbelen voor alleen maar chows
1 x verdubbelen voor Pure Eenvoud (alleen eenvoudige stenen), niet schoon.
1 x verdubbelen voor eigen seizoen
1 x verdubbelen want zij was oost
2 x verdubbelen want zij had alles zelf getrokken.
Dat waren dus in totaal 6 verdubbelingen = 7680  punten.

Kennelijk krijg je bij de regels van Cootje geen punten voor Winnende steen zelf getrokken. Bij de NTS-regels is winnen met slechts 0 punten toch wel lastig. Je krijgt al gauw 2 punten voor Winnende steen enig mogelijke plaats, Winnende steen voltooit paar en als je sluitpaar bestaat uit Draken, Eigen wind of Heersende wind. Dat geldt allemaal niet in Castricum. Ze hebben hun eigen regels en die zijn zeker niet onaardig. Het gaat vooral om het vermaak en de gezelligheid.

Als je mahjong speelt vergeet je makkelijk de tijd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cootje: ‘Het wordt gewaardeerd om wat Chinese sfeer toe te voegen, bij voorbeeld als iemand op de wu-stoel (geluksstoel) zit. Dan wordt dat de favoriete stoel voor de week erna. Verder houd ik een tombola op de laatste keer voor Kerstmis en de laatste keer van het seizoen. De artikelen op de tafel moeten goedkoop blijven, circa 5 à 6 euro. Mijn man en ik zoeken ‘s zomers op rommelmarkten naar Chinese artikelen en ook heb ik op voorraad de boeken van Rechter Tie. De tombolatafel wordt aangevuld met zelfgemaakte jam en redelijke artikelen van  anderen. Wat overblijft gaat naar de kringloopwinkel. Dit alles met een drankje en een hartig hapje.’

Mahjong is het spel van duizend wonderen, maar dus ook van duizend geneugten!

Spelen met z’n drieën

donderdag, oktober 5th, 2017

door Jelte Rep

De spelregels voor klassiek mahjong zijn officieel vastgelegd en worden streng bewaakt door de Nederlandse Mahjong Bond. Aan die regels valt dus niet te tornen. Het komt evenwel regelmatig voor dat een vierde speler ontbreekt en de andere drie toch heel graag willen spelen. Kan dat en zijn daar spelregels voor?

Het is zonneklaar dat mahjong gemaakt is voor vier spelers. Vier geeft evenwicht aan het spel, er zijn vier winden, er is een vierkante muur. Vier geeft tegelijkertijd ook onrust aan het spel, want er zijn maar drie draken en maar drie soorten stenen. De vier spelers zullen elkaar dwars zitten als het om schoon spel gaat of om verdubbelingen door draken.

Al mist de vierde speler, er kan toch gespeeld worden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Als het spel aan gepast wordt voor drie spelers, verandert ook het karakter enigszins. Maar alles is beter dan helemaal geen mahjong spelen. In Het Nieuw Mahjong Boek staan spelregels voor drie spelers en wat er aangepast moet worden:

  • Er zijn maar drie spelers: Oost, Zuid en West.
  • De noordenwinden en een complete kleur (de bamboes bijvoorbeeld) doen niet mee
  • Er zijn dus 96 stenen in het spel.
  • De muur bestaat uit een driehoek met zijden van 16 stenen, 2 hoog.
  • De dode muur telt 10 stenen.
  • Open chows zijn niet toegestaan, uitgezonderd voor een mahjong.

In de praktijk voldoen deze regels redelijk. Op mijn mahjongclub ontlopen de scores aan tafels met vier en tafels van drie niet veel. Maar het frustreert wel dat bij een tafel van drie niet alle bijzondere spellen mogelijk zijn, zoals de Dertien Wezen, de Windenslang en Hof van Peking.

Met Jan Keevel, die voor hij zijn mahjongclub Pe-ling oprichtte, hartstochtelijk meespeelde bij de Groene Draak, voerde ik een discussie over zijn voorstel, waarbij wèl alle bijzondere spelen mogelijk zijn. Hij doopte dit spel voor drie spelers San má (spreek uit sen-maa), een naam die uit de riichi- en sichuan-hoek komt.

Jan Keevel haalde de hoge tekensstenen terug uit hun ballingschap.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor San má zijn volgende aanpassingen nodig:

  • De spelers zijn Oost, Zuid en West; er is geen speler Noord.
  • Eenvoudige stenen van Tekens (2 t/m 8) doen niet mee.
  • Er zijn 3 muren van elk 18 stenen breed en 2 stenen hoog; deze 3 muren vormen een driehoek.
  • Open chows zijn niet toegestaan, behalve voor het maken van mahjong.
  • Er zijn 6 rondes: 3 windenrondes en 3 drakenrondes

De heersende wind is achtereenvolgens Oost, Zuid en West (E-S-W), daarna heersen de draken, achtereenvolgens Rood, Groen en Wit (C-F-P). De heersende wind/draak is dus achtereenvolgens: E-E-E/S-S-S/W-W-W/C-C-C/F-F-F/P-P-P.

  • In de drakenrondes is er geen heersende wind maar een heersende draak. In deze rondes is
    een paar heersende draken: 2×2 punten waard (paar draken + paar draak van de ronde)
    een pung heersende draken: 2×1 verdubbeling (pung draken + pung draak van de ronde)

Onveranderd:

  • Alle limietspelen en verdubbelingen zijn mogelijk.
  • In alle rondes betaalt en ontvangt Oost dubbel.
  • De dode muur telt 14 stenen.

Met drie spelers verloopt het spel veel sneller dan met vier spelers. Je kan sneller veel punten scoren. Daartegenover staat dat je bij winst slechts van twee andere spelers ontvangt. Bij verlies betaal je ook slechts aan twee spelers.

Met 3 spelers wordt gespeeld met 108 stenen.

  • 72 stenen van Kringen (1 t/m 9) en Bamboes (1 t/m 9)
  • 8 stenen van Tekens (1 en 9)
  • 16 stenen van Winden
  • 12 stenen van Draken

De bannelingen: tekens-2 tot en met tekens-8.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zowel Jan Keevel als ik hebben proef gedraaid met San má en ons beiden beviel deze variant wel. Dat niet alle tekens-stenen werden verwijderd zoals voorheen, maar dat tekens-1 en tekens-9 mee doen, vind ik een vondst, al hoewel ze in het spel zwak zijn en eigenschappen missen. Je kunt er niet mee chowen en je kunt ze nauwelijks gebruiken voor Zuiver Spel. Wel weer voor Enen en negens en voor Kop en Staart.

Wel discussieerden we over de lengte en de functie van de dode muur? Hoe lang moet die in deze variant zijn? 18, 16, 14, 12, 10 of 0 stenen? Er zijn spelers, die graag zonder dode muur spelen. Jan en ik niet. Volgens mij voorkomt de dode muur dat het spel niet al te rekenkundig wordt. De dode muur brengt onvoorspelbaarheid en stuwt mahjong richting kansspel. Je kunt het niet helemaal uit rekenen. Je kunt het ook symbolisch zien. Je moet ook rekening houden met de doden. Zij hebben ook invloed, hoewel ze niets meer kunnen doen.

Hoeveel doden moesten het worden? Jan dacht in eerste instantie aan 20 stenen en ik aan 10, opdat een spel niet al te kort gaat duren. En omdat je niet mag chowen, ben je heel erg afhankelijk van die muur. Bij Pe-ling spelen ze inmiddels altijd met de San-má-regels en de dode muur van 14 stenen geworden. Jan Keevel: ‘Zo is het ooit bedacht en het is een symbolisch aantal, dat moet je willen handhaven. Niet voor niets: je speelt met 13 (= ongeluk), je wint met 14 (= geluk).’ Een complete partij San má bestaat uit 6 rondes van 3 spellen en dat halen de ervaren spelers bij Pe-ling. Wel draait de wind daar altijd door, remise of niet. Jan heeft het precies uitgerekend: per spel krijgt een speler gemiddeld 18,3 beurten. In totaal krijgt elke speler 330 beurten

De discussie met Jan Keevel zette mij ook aan het denken en ik kwam uit op een andere variant, die ik hier meteen ook maar op de testbank leg. Mijn variant noem ik gemakshalve Drie Draken Spel. Ik dit spelen de drie draken de hoofdrol en zijn de vier winden briesjes geworden.

De vierkante muur wordt nu een driehoek.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Drie Draken Spel

  • Er zijn drie spelers: Rode draak (Rood), Groene draak (Groen) en Witte Draak (Wit).
    De rode speler heeft als ‘eigen draak’ de Rode draak, de groene speler de Groene draak en de witte speler de Witte Draak.
  • Alle stenen doen mee aan het spel, uitgezonderd tekens-2 tot en met tekens-8. In totaal worden 32 stenen uit het spel genomen – nagenoeg gelijk aan wat een speler gemiddeld verbruikt bij vier spelers
  • Er zijn drie muren van elk 18 stenen breed en 2 stenen hoog. Deze drie muren vormen een driehoek.
  • De dode muur telt 12 stenen.
  • Open chows (d.w.z. met een weggelegde steen) zijn niet toegestaan.
  • Eigen winden en heersende winden bestaan niet. Alleen eigen draken en heersende draken.
  • De volgorde van de draken is: Rode draak, Groene draak, Witte draak.
  • In de eerste ronde, de ronde van de Rode draak, is de Rode draak heersend. In de tweede ronde is de Groene draak heersend en in de derde ronde de Witte Draak.
  • Een compleet spel bestaat uit drie ronden: de ronde van de Rode draak, de ronde van de Groene draak en de ronde van de Witte Draak.
  • De beurt gaat niet door bij remise of wanneer de heersende draak mahjong heeft gemakt.

Omdat de winden nu een magere rol spelen, is er een nieuwe regel, die het verzamelen van winden toch lonend maakt:

  • Twee pungs van winden geeft 1 x verdubbeling.

Desgevraagd geven Jan Keevel en de zijnen voorlopig toch de voorkeur aan San má. Ze zijn bang dat de score onevenredig hoog zal oplopen bij een pung van draken, (1 x verdubbelen) als die ook nog eens van eigen draken is (1 x verdubbelen) én van heersende draken zijn. Dat geeft die ene pung dus 3 verdubbelingen. Hoe dat in de praktijk uitvalt zou ik graag willen weten. Ik ben benieuwd naar je reactie!

Enig mogelijke steen of enig mogelijke plaats?

maandag, juli 4th, 2016
Jan Keevel (rechts): is het plaats of steen?

Jan Keevel (rechts): is het plaats of steen?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Je boek wijkt op twee plaatsen af van de puntenkaart van de NMB, constateert Jan Keevel, de coming man in het Nederlandse mahjongwereldje. ‘Jij schrijft dat je 2 punten krijgt voor de winnende steen als die de enig mogelijke steen is, de  NMB-puntenkaart zegt enig mogelijke plaats.

En jij hebt het over Dubbelschone Tweelingen van één kleur, de NMB-puntenkaart over Zeer Schone Tweelingen niet in één kleur’.
‘Wat is de waarheid?’, vraagt Jan Keevel zich af.

Dit is het antwoord van auteur Jelte Rep:
‘Het komt op hetzelfde neer, enig mogelijke plaats of enig mogelijke steen. Mijn voorkeur gaat uit naar steen. Daar speel je mee en niet met gaten.’

Zeer schoon vind ik een verwarrende  en overbodige term. Het gaat hier om Tweelingen van één kleur en alleen Enen en Negens, plus troefstenen. Je krijgt daarom twee verdubbelingen: 1 voor schoon spel (kleur) en 1 voor schoon spel (hoekstenen). Ik prefereer de term Dubbelschoon, die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. Zeer schoon vind ik meer een kreet voor wasmiddelen.

Lo en Luuk, de oudste en de jongste

vrijdag, november 20th, 2009

De oudste mahjongspeler van NederlandBij mahjongclub De Oase in IJsselstein houden ze wel van een gezellig feestje bouwen. En dat gebeurde dan ook toen Jelte Rep het eerste exemplaar van zijn nieuwste boek kwam uitreiken aan de oudste mahjongspeelster van Nederland. Een luid applaus barstte los toen Eline Lo-A-Njoe in een oogverblindende feestjurk de speelzaal binnen stapte met een gratie, die je niet van een 90-jarige zou verwachten.
Voor het oog van de plaatselijke pers kreeg Eline een prachtig boeket bloemen van het bestuur om het vrolijke plaatje compleet te maken.

(meer…)

Het Nieuw Mahjong boek is uit!

maandag, november 16th, 2009

Omslag Het Nieuw Mahjong BoekHet is dan eindelijk zover. Na maanden van voorbereiden, schrijven, schrappen en schaven rolt het nieuwe Nederlandse boek over het wereldberoemde mahjongspel van de pers.

U kunt het boek online bestellen voor  € 17,95 + € 2,20 verzendkosten.

Mahjong is een boeiend en opwindend gezelschapspel, afkomstig uit het exotische China. Het wordt gespeeld door miljoenen enthousiastelingen. Mahjongstenen kletteren iedere minuut van de dag. Het is het populairste gezelschapspel ter wereld. Ook in Nederland wordt het naar hartenlust gespeeld.

(meer…)

De oudste en jongste zijn bekend

maandag, november 16th, 2009

De oudste mahjongspeler (of eigenlijk speelster) is gevonden. Uit de talloze aanmelding hebben wij op kunnen maken dat mevrouw Eline Lo-A-Njoe de oudste actieve mahjonger van Nederland is. Met haar 91 lentes speelt zij volgens diverse tipgevers nog wekelijks bij de IJsselteinse mahjongclub “De Oase”.

Uit de vele inzendingen hebben wij ook de jongste speler kunnen filteren. Het is de 6-jarige Luuk van Balkum. Hij speelt regelmatig met zijn vader Eric (van Bamboe Acht uit Heemstede) en ook op het online Mahjongtime mag hij zich wel eens uitleven. “De puntentelling is voor hem nog wat te hoog gegrepen” aldus zijn vader. Maar dat zij hem vergeven.

(meer…)

Het Nieuw Mahjong Boek komt eraan!

vrijdag, september 25th, 2009

Binnenkort verschijnt Het Nieuw Mahjong Boek, de lang verwachte opvolger van Jelte Rep’s mahjongbijbel: Het Groot Mahjong Boek. Ruim voor Sinterklaas en Kerst kun je het prachtige nieuwe boek in je bezit hebben als cadeau voor je vrienden, familie of jezelf!

Het Nieuw Mahjong Boek ziet er schitterend uit. Het telt 96 pagina, rijk voorzien van kleurrijke illustraties, handige tabellen en verhelderende voorbeelden. Auteur Jelte Rep behandelt in duidelijke taal alle facetten van het klassieke mahjong, dat 75 jaar geleden Nederland stormenderwijs veroverde en nog steeds enthousiast gespeeld wordt, thuis en daarbuiten.

Jelte Rep schreef eerder Het Groot Mahjong Boek, dat alle spelvarianten bevatte. Dit boek werd in het Engels vertaald als The Great Mahjong Book en uitgegeven door de internationale uitgever Tuttle Publishing. Het Groot Mahjong Boek raakte snel uitverkocht. Om aan de ongeduldige vraag naar een herdruk te voldoen, geeft Wonders Publishers nu Het Nieuw Mahjong Boek uit. Het bevat veel teksten uit het eerdere boek, maar ook nieuwe feiten en inzichten. Het Nieuw Mahjong Boek is daarom het onmisbare handboek voor de gevorderde en de beginnende mahjongers.

(meer…)

Wie is de oudste / jongste mahjongspeler van Nederland?

donderdag, september 24th, 2009

Wonders Publishers, uitgevers van Het Nieuw Mahjong Boek, willen graag weten wie de oudste en jongste mahjongspeler van Nederland is. De eerste exemplaren van Het Nieuw Mahjong Boek zullen aan de twee overhandigd worden door schrijver Jelte Rep.

Heb jij een idee voor de oudste of de jongste speler geef hem of haar dan aan ons op.

[update: 16.11.2009]

Een oudste of jongste speler tippen is niet meer mogelijk. Het boek is van de pers af en de winnaars zijn gevonden.